In het kort. De tafel van 7 wordt door veel kinderen als de lastigste ervaren: ze sluit minder rechtstreeks aan bij de herkenbare patronen uit de tafels van 2, 5 en 10, en de uitkomsten eindigen telkens op een ander cijfer. Maar niet de hele tafel is lastig. Vooral een handvol producten vraagt extra oefening, en elk daarvan heeft een steunstrategie.
Vraag een leerkracht welke tafel het langst duurt en het antwoord is bijna altijd die van 7. Toch is dat maar half waar: zeven maal twee en zeven maal vijf zitten er meestal zonder moeite in. De weerstand zit geconcentreerd in een handvol producten, en dat is goed nieuws, want daardoor kan je gericht oefenen in plaats van het hele rijtje te blijven herhalen. In dit artikel staat welke vijf dat zijn en wat er bij elk helpt.
Op deze pagina
- Waarom juist deze tafel zo lastig is
- De vijf moeilijkste producten
- Drie steunstrategieën
- De volgorde waarin je oefent
- Vijf minuten per dag
- In een oogopslag
- Veelgestelde vragen
Waarom juist deze tafel zo lastig is
Andere tafels hebben iets om aan vast te houden. Bij de tafel van 5 eindigt alles op 0 of 5. Bij de tafel van 10 zet je er een nul achter. Bij de tafel van 9 tellen de twee cijfers van elk product samen altijd negen op, en bij de tafel van 2 verdubbel je gewoon.
De tafel van 7 heeft dat niet. Zeven sluit niet aan bij tien of vijf, en juist daarop leunen de meeste steunstrategieën. Dat zeven een priemgetal is, verklaart het op zich niet: drie is dat ook, en die tafel gaat bij de meeste kinderen vlotter. De laatste cijfers van de producten zijn 7, 4, 1, 8, 5, 2, 9, 6, 3, 0: geen herhaling die een kind spontaan ziet.
Daar komt bij dat de tafel van 7 doorgaans als laatste aan bod komt, wanneer de andere al ingeoefend zijn en de aandacht verslapt. En het zijn ook nog eens grotere getallen dan bij de tafels van 2, 3 of 4, waardoor uitrekenen als terugval trager gaat.
Wat je daaruit meeneemt: deze tafel vraagt meer herhaling dan de andere, en dat is normaal. Het is geen signaal dat er iets mis is met je kind.
De vijf moeilijkste producten
Uit wat leerkrachten in de praktijk zien, komen telkens dezelfde vijf terug. De rest van de tafel zit er meestal wel in.
- 7 maal 8 is 56. Het lastigste product van de hele maaltafelreeks, en tegelijk het gemakkelijkst te onthouden zodra je de truc kent. Steun: schrijf 56 = 7 x 8 op. De cijfers staan op een rij: 5, 6, 7, 8. Kinderen vergeten dit zelden nog.
- 7 maal 7 is 49. Een dubbel, wat normaal helpt, maar 49 is een lastig getal. Steun: bijna vijftig. Of reken 7 maal 5 is 35, plus 7 maal 2 is 14, samen 49.
- 7 maal 6 is 42. Wordt vaak verward met 48 of 36. Steun: vertrek van 7 maal 5 is 35 en tel er 7 bij: 42.
- 7 maal 9 is 63. Steun: ga via tien. 7 maal 10 is 70, min 7 is 63. Deze werkt bij elke tafel van 9 en is de moeite om apart aan te leren.
- 7 maal 4 is 28. Steun: verdubbel twee keer. 7 maal 2 is 14, het dubbel is 28. Zie ook verdubbelen en halveren.
Vijf producten, meer niet. Dat is wat er echt geoefend moet worden, en dat maakt de opdracht plots overzichtelijk.
Drie steunstrategieën
De vijf trucs hierboven zijn eigenlijk drie strategieën die je overal kan toepassen.
Vertrekken vanaf een anker. De tafel van 5 en de tafel van 10 zitten bij bijna elk kind vast. Vanaf daar kan je elk ander product bereiken: 7 maal 6 is 7 maal 5 plus 7, en 7 maal 9 is 7 maal 10 min 7. Eén stap vanaf iets wat je zeker weet.
Verdubbelen. Elke tafel is het dubbel van de helft ervan. 7 maal 4 is het dubbel van 7 maal 2, en 7 maal 8 is het dubbel van 7 maal 4. Zo kan je zelfs van 14 naar 28 naar 56 klimmen.
Omkeren. 7 maal 8 en 8 maal 7 zijn hetzelfde. Dat halveert het aantal feiten dat je kind moet leren, en veel kinderen weten niet dat het mag. Zeg het expliciet en laat het één keer met blokjes zien: vier rijen van drie of drie rijen van vier, evenveel blokjes.
Belangrijk: deze strategieën zijn een tussenstap, geen eindpunt. Het doel blijft dat het antwoord komt zonder rekenwerk. Meer daarover in maaltafels automatiseren.
De volgorde waarin je oefent
Niet het rijtje van voren naar achteren, want dan geeft de volgorde het antwoord weg. Deze opbouw werkt beter.
- Eerst wat je kind al kent. 7 maal 1, 2, 5 en 10. Begin met winst, dat scheelt in motivatie.
- Dan de omkeringen. 3 maal 7, 4 maal 7. Als de tafels van 3 en 4 er al zijn, kent je kind deze producten al zonder het te beseffen.
- Dan de vijf moeilijke, één per dag, met de steunstrategie erbij.
- Dan alles door elkaar. Dit is de echte test. Wie alleen in volgorde kan antwoorden, kent de tafel nog niet.
- Ten slotte de deeltafel. 56 gedeeld door 7, 42 gedeeld door 7. Dat is dezelfde kennis in de andere richting, en ze wordt vaak vergeten.
Vijf minuten per dag
Een vaste routine die betrouwbaar werkt: vijf minuten, elke dag, altijd op hetzelfde moment.
Begin met de vijf moeilijke producten, in willekeurige volgorde, en laat je kind meteen antwoorden. Komt er een fout, zeg dan het juiste antwoord en de steunstrategie, en stel dezelfde vraag drie vragen later opnieuw. Die herhaling op korte termijn doet meer dan tien keer hetzelfde na elkaar.
Voeg elke week één gekend product toe aan de reeks, zodat je kind moet kiezen in plaats van een rijtje af te draaien. En eindig altijd met een paar die zeker lukken; zo stopt de sessie op een goed gevoel.
Wat je vermijdt: lange werkbladen, hardop opzeggen van de hele tafel, en snelheidsspelletjes waarbij de klas meekijkt. Dat laatste is een van de snelste manieren om rekenangst te veroorzaken. Korte reeksen met directe feedback vind je bij de bewerkingen van het derde leerjaar.
In een oogopslag
| Product | Antwoord | Steunstrategie |
|---|---|---|
| 7 x 4 | 28 | dubbel van 7 x 2 = 14 |
| 7 x 6 | 42 | 7 x 5 = 35, plus 7 |
| 7 x 7 | 49 | 35 plus 14, of bijna vijftig |
| 7 x 8 | 56 | de cijfers 5, 6, 7, 8 op een rij |
| 7 x 9 | 63 | 7 x 10 = 70, min 7 |
Vijf producten, drie strategieën, vijf minuten per dag. Meer heeft de moeilijkste tafel niet nodig.
Veelgestelde vragen
Zin om het meteen te proberen? De les de tafel van 2 voor het tweede leerjaar staat gratis online: de uitleg en alle oefeningen, zonder account en zonder betaalgegevens.
Omdat 7 een priemgetal is en er geen zichtbaar patroon in de uitkomsten zit. Bij de tafels van 5, 9 en 10 is dat er wel.
Meestal 7 maal 4, 6, 7, 8 en 9. De rest van de tafel zit er bij de meeste kinderen zonder veel moeite in.
Schrijf 56 = 7 x 8 op: de cijfers 5, 6, 7 en 8 staan op een rij. Dit is het bekendste geheugensteuntje uit de maaltafels.
In het begin wel. Het doel blijft dat het antwoord zonder rekenwerk komt, want anders kost elke tafel opnieuw werkgeheugen.
Nauwelijks. Dan geeft de volgorde het antwoord weg. Oefen door elkaar, en neem ook de deeltafel mee.
Reken op enkele weken van vijf minuten per dag. Deze tafel vraagt meer herhaling dan de andere, en dat is normaal.